Histamine-intolerantie: waarom rode wijn, stress en hormonen klachten kunnen geven

Tekst: Redactie Santé

30 mei 2026

Hoofdpijn, slaapproblemen en hartkloppingen: klachten waarbij je al snel denkt aan stress of je hormonen. Maar er kan ook iets anders achter zitten: histamine. Dit stofje, bekend van hooikoorts, kan namelijk allerlei klachten geven, ook als je geen hooikoorts of allergie hebt. En vooral vrouwen reageren er gevoelig op.

Hartkloppingen, hoofdpijn of zelfs migraine, jeuk, roodheid in je gezicht, een opgeblazen buik en buikkrampen: histamine-intolerantie kan behoorlijk wat klachten geven. Maar omdat het veelvoorkomende ‘kwaaltjes’ zijn die ook aan zo veel andere oorzaken te linken zijn, is het zo lastig om het te herkennen. Laten we bij het begin beginnen, want om een histamine-intolerantie te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat histamine precies is en welke rol het speelt in je lijf.

Verdediger tegen indringers

Histamine is een stofje dat valt onder de biogene aminen. Een andere bekende biogene amine is serotonine, ook wel het gelukshormoon genoemd. Deze stoffen hebben belangrijke functies in je lichaam en zijn onmisbaar voor je gezondheid. Zo werkt histamine als een neurotransmitter waarbij het je slaap-waakritme en eetlust reguleert, en het stimuleert maagzuur. De bekendste functie van histamine is echter die als ‘verdediger’. Je lichaam maakt de stof vrij als er indringers in je lichaam zijn, zoals de stofjes van een mug. Histamine veroorzaakt een reactie om die indringers te verwijderen, zo zorgt het er bijvoorbeeld voor dat de bloedvaten verwijden, zodat andere beschermende cellen sneller naar de plek des onheils kunnen komen.

Bij een allergische reactie denkt je lichaam dat graspollen, noten of huidschilfers van een dier ook indringers zijn, waarna er een grote hoeveelheid histamine wordt vrijgegeven. Niezen, hoesten, tranende ogen en een loopneus zijn manieren om indringers zo snel mogelijk uit het lichaam te verdrijven. Het enzym diamine oxidase (DAO) breekt normaal gesproken de histamine weer af, dit gebeurt in de darmen. Soms werkt dit enzym echter niet goed of is er een disbalans in je darmen, waardoor er te weinig DAO- enzym aanwezig is of juist te veel histamine-producerende darmbacteriën. Dat kan veroorzaakt zijn door je genen, maar ook door medicatie, allergieën, hormonen, voedingsmiddelen, stress en buikproblemen zoals coeliakie, de ziekte van Crohn en het prikkelbaredarmsyndroom.

Er is dan een te grote hoeveelheid histamine in je lichaam, de ‘emmer’ loopt over. Je lichaam kan deze hoeveelheid niet goed verwerken en je krijgt klachten. We noemen dat een histaminegevoeligheid of -intolerantie. Het is geen klassieke allergie die je bij een standaard allergietest kunt zien. De onderzoeken naar histamineproblemen zijn nog vrij nieuw en over de rol van het DAO-enzym en de opstapeling van histamine is nog veel onduidelijk.

Lees ook: ‘Dit is waarom je ’s ochtends meer last hebt van je allergieën’

Welke rol speelt voeding?

Voeding kan op drie verschillende manieren invloed hebben op histamine in je lichaam. Zo kan voeding simpelweg veel histamine bevatten. Dit geldt voornamelijk voor gefermenteerde voedingsmiddelen en producten die lang moeten rijpen, zoals yoghurt, oude kaas en schimmelkazen, augurken, sojasaus, zuurkool, kimchi, kefir, wijn en bier. Ook bewerkt vlees, zoals rookworst, salami, rauwe ham en bacon en vis uit blik zijn histaminerijk. Daarnaast kan voeding een ‘histamine-vrijmaker’ zijn: het product bevat dan zelf weinig histamine, maar triggert bepaalde cellen in je lichaam om de lichaamsvoorraad aan histamine te activeren en vrij te geven. Voorbeelden zijn noten, kaneel, pikante pepers, chocolade, exotisch fruit zoals aardbeien, kiwi’s en ananas, en citrusvruchten zoals citroenen en sinaasappels.

Tot slot kunnen voedingsmiddelen de werking van het DAO-enzym verminderen. Avocado, cacao, zwarte thee, rode wijn en bier (die óók veel histamine bevatten) zijn hier voorbeelden van. Voeding is niet de oorzaak van histamine-intolerantie, maar kan dus wel effect hebben op je ‘histamine-emmer’ en zo bijdragen aan het krijgen van klachten. Het is overigens helemaal niet gek als je niet áltijd klachten krijgt na het drinken van rode wijn of het eten van aardbeien. Zo kun je er de ene week prima van genieten, maar heb je de week erna stress door een drukke werkdag, hangen er veel pollen in de lucht of heb je bijna je eisprong, waardoor het opeens wél de druppel is die je emmer doet overlopen.

Wat heeft je eisprong ermee te maken?

Het vrouwelijke hormoon oestrogeen kan het DAO-enzym minder actief maken, waardoor histamine minder goed wordt afgebroken. Ook stimuleert het bepaalde cellen om meer histamine vrij te geven. Vlak voor de eisprong is de oestrogeen-spiegel het hoogst, waardoor je histamine-emmer sneller kan overlopen en je meer histamine gerelateerde klachten kunt ervaren.

Lees ook: ‘Wat is het verschil tussen allergisch en intolerant zijn?’

Wat kun je doen aan deze histamine overload?

Vermoed je dat je een histamine-intolerantie hebt? Houd dan een tijdje een dagboek bij. Schrijf op wat je eet en wanneer welke klachten optreden. Je huisarts en een (gespecialiseerd allergie)diëtist kunnen helpen om daar eventuele patronen in te vinden. De huisarts kan door middel van een allergietest ook klassieke allergieën uitsluiten of je doorverwijzen naar een allergoloog. Goed om te onthouden: histamine is een heel nuttige stof die je lichaam hard nodig heeft. Histamine is dus niet het achterliggende probleem van je klachten. Het veroorzaakt weliswaar de klachten, maar er is een reden waarom er een disbalans is. Een specialist kan de onderliggende oorzaak achterhalen

Ondertussen kun je bij histamine-gevoeligheid proberen histamine-arm te eten. In de week voor je eisprong en tijdens stressvolle periodes kun je bijvoorbeeld grote histaminebommen vermijden. Het betekent niet dat je alle histamine- gerelateerde voedingsmiddelen volledig moet schrappen – dat is ook vrijwel onmogelijk omdat bijna elk voedingsmiddel wel een beetje histamine bevat – maar hier en daar een voedingswissel met histamine- arme producten helpt al om de totale belasting te verminderen. Vraag hierbij hulp van een diëtist. Het is namelijk best lastig om dit in je eentje te doen. Zeker omdat veel voedingsmiddelen die effect hebben op histamine, juist heel gezond zijn. Professionele begeleiding is belangrijk om geen tekorten te krijgen. Soms is het nodig om een paar weken lang histamine-arm te eten en langzaamaan weer de voedingsmiddelen te herintroduceren.

Zo eet je histamine-arm:

• Andijvie, asperges, bloemkool, boerenkool, broccoli, knoflook,nkomkommer, pastinaak, ui en pompoen
• Appels en bessen
• Bruine en witte bonen
• Volkoren en glutenvrije granen: zilvervliesrijst, quinoa en havermout
• Olijfolie en kokosolie
• Beleg: 100% pindakaas, jonge kaas en appelstroop
• Verse kruiden en kruidenthee

Hoe werken antihistaminica?

Bij allergieën en netelroos schrijft de huisarts soms antihistaminica voor. Deze medicatie werkt door de effecten van histamine te blokkeren, door zich aan histaminecellen te binden. Ze hebben dus geen invloed op het vrijkomen van de stof, maar verminderen wel de effecten en de symptomen, zoals jeuk en niezen. Het werkt verlichtend bij allergieën, maar is geen oplossing bij histamine-intolerantie.

Extra tips

• Eet zo vers mogelijk. Hoe langer iets bewaard wordt, hoe meer histamine het bevat. Kies dus voor verse groenten, vermijd de verpakte, voorgesneden groente in de supermarkt.

• Let op met left-overs van je diner. Vries deze het liefst direct in. De lage temperatuur zorgt er namelijk voor dat de aanmaak van histamine wordt geremd.

Tekst: Mara Ruijter