Iedereen heeft het over het oestroboloom – maar wat is het eigenlijk?

Tekst: Redactie Santé

11 februari 2026

Tegenwoordig duikt overal de term oestroboloom op. In blogs, bij hormooncoaches en zelfs op TikTok. Volgens sommigen is dit dé sleutel tot hormonale balans, maar volgens anderen vooral een hype. Maar wat is het oestroboloom eigenlijk precies? Wat weten we er écht van en wat echt (nog) niet?

Voordat we uitleggen wat het oestroboloom is, gaan we eerst even terug naar wat hormonen zijn: belangrijke stofjes die signalen doorgeven aan cellen in je hele lichaam, zodat die weten wat ze moeten doen. Mede dankzij hormonen kun je groeien, zwanger worden, voedsel verteren, emoties reguleren en functioneren je organen goed. Voor al die functies maakt je lichaam verschillende hormonen aan. Zo zorgt melatonine ervoor dat je slaperig wordt als het donker wordt, kun je stresssituaties de baas dankzij cortisol en zorgen schildklierhormonen ervoor dat je lichaam energie uit voedsel haalt. Oestrogeen, het vrouwelijke geslachtshormoon, speelt een grote rol bij het reguleren van je menstruatiecyclus, stemming en vruchtbaarheid.

Je lichaam maakt die hormonen zelf aan, maar er zijn specifieke bacteriën in je darmen die de hoeveelheid oestrogeen in je bloed kunnen beïnvloeden. Die invloed van darmbacteriën op je hormoonhuishouding heeft zelfs een naam: het oestroboloom. Een term die online steeds vaker opduikt. Maar wat is daar eigenlijk over bekend? Prof. dr. Max Nieuwdorp is internist bij Amsterdam UMC, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van het boek Wij zijn onze hormonen. Wij stelden aan hem onze vragen.

Wat doen darmbacteriën?

“Je darmbacteriën zijn onmisbaar voor een gezonde hormonale balans: ze zijn betrokken bij het vrijkomen en produceren van verschillende hormonen. Je darmen worden soms zelfs een tweede brein genoemd, want ze communiceren via je zenuwstelsel en hormonen met je brein. Uit onderzoek van Amsterdam UMC, gepubliceerd in Nature, blijkt dat darmbacteriën grote hoeveelheden stoffen kunnen produceren uit voeding. Een van die stoffen is alcohol. Dat gebeurt in je darm op dezelfde manier waarop bier wordt gemaakt: door suiker met bacteriën te vergisten. Een gezond persoon maakt ongeveer een tot anderhalf biertje per dag aan alcohol aan. Maar bij mensen met overgewicht en diabetes en een vette lever kan dat oplopen tot het equivalent van een halve liter whisky per dag. Dat laat zien hoeveel invloed voeding heeft op de samenstelling van je darmflora, en wat darmbacteriën produceren.”

Wat is het oestroboloom?

“Het oestroboloom is een verzamelnaam voor bepaalde bacteriën in je darm die invloed kunnen hebben op oestrogeen. Die bacteriën maken enzymen aan, een soort afbraakfabriekjes, waarmee ze dit lichaamseigen vrouwelijke hormoon kunnen afbreken. Daardoor komt er minder oestrogeen opnieuw in het bloed terecht en daarmee verandert de hormooneffectiviteit. Dat kan mogelijk invloed hebben op de hormoonspiegel in het bloed – en daarmee bijvoorbeeld op de menstruatie. Maar dit is nog een nieuw onderzoeksgebied, waar pas tien, vijftien jaar onderzoek naar wordt gedaan. We weten uit muizenonderzoek dat de darmflora invloed kan hebben op hormonen. Als je ontlasting van mannelijke muizen overbrengt op vrouwelijke muizen, stijgt hun testosteronniveau – het mannelijke geslachtshormoon. Er is dus iets aan de hand met darmflora en je hormoonsysteem, er is waarschijnlijk een wisselwerking. Maar we weten nog niet of bacteriën die hormonen zelf aanmaken of dat ze via een signaal je geslachtshormonen beïnvloeden. Daarnaar wordt nog volop onderzoek gedaan.”

Is er een verband tussen darmbacteriën en oestrogeen?

“Ja, dat is er. Al is er een kip-eiprobleem als het gaat om de relatie tussen darmbacteriën en oestrogeen. Bij veel vrouwelijke hormoonstoornissen speelt namelijk ook de verandering van darmflora mee. Vrouwen met premenstrueel syndroom (PMS), die klachten ervaren voordat ze ongesteld worden, hebben bijvoorbeeld een andere darmflora dan vrouwen die dat niet hebben. Maar sommige vrouwen eten minder als ze PMS hebben, en daardoor verandert je darmflora ook. Het is dus lastig te zeggen of dat oorzakelijk is. Wat we wél zeker weten, is dat bepaalde bacteriën in de darm hormonen kunnen afbreken of beïnvloeden. Dat geldt niet alleen voor oestrogenen, maar bijvoorbeeld ook voor stresshormonen als cortisol. Wat dat precies betekent voor je gezondheid of klachten, weten we alleen nog niet goed. We denken wel dat fyto-oestrogenen vele malen belangrijker zijn voor de hormoonhuishouding dan wat darmflora kunnen doen met onze eigen hormonen.”

Wat zijn fyto-oestrogenen?

“Plantaardige stoffen die op vrouwelijke hormonen lijken en die je via je dieet kunt binnenkrijgen. Ze zitten bijvoorbeeld in kikkererwten, citrusvruchten, sojabonen en sommige vruchten. Bij sommige mensen kunnen die voor hormonale stoornissen zorgen. Dat gebeurt niet als je één appel eet, maar wel als je bijvoorbeeld dag in, dag uit een smoothie met tien appels neemt. Dat verhoogt de concentratie hormonen, wat de hormoonbalans kan verstoren. Uit onderzoek blijkt dat jonge kinderen die heel veel venkel binnenkrijgen op hun tweede jaar al borstklierontwikkeling krijgen. Gewoon door de hormoonachtige stoffen die in venkel zitten. Die hebben een effect op het lichaam. Door die stoffen in venkel kunnen ook doorbraakbloedingen voorkomen. In de EU is hormoongebruik in de veehouderij inmiddels verboden, maar jarenlang bevatten kalfs- en rundvlees veel groeihormonen. We wisten van het effect van hormonen in voedingsstoffen, maar je blijkt dus ook op een natuurlijke manier te veel fyto-oestrogenen binnen te kunnen krijgen.”

Hoe kan een hormonale disbalans in de darmflora ontstaan?

“Bijvoorbeeld door een overgroei van bepaalde bacteriën. Als je iets eet, komt dat via je maag in je darmen en daarna in je ontlasting terecht. Darmbacteriën kunnen daar niet alleen voedingsstoffen afbreken, maar ook hormonen verwerken. Oestrogeen dat via het bloed in de darm is uitgescheiden, kan normaal gesproken via de darmwand weer in je bloedbaan worden opgenomen. Maar sommige bacteriën breken dat oestrogeen af, waardoor het niet terug in het bloed komt. Bij een disbalans in de darmflora wordt die afbraak van het vrouwelijke hormoon versterkt en daardoor kan een verstoring optreden.”

Welke klachten wijzen er op zo’n verstoring?

“Vooralsnog komt onze kennis over het oestroboloom vooral voort uit proefdieronderzoek, dus het is lastig te zeggen hoe belangrijk het voor mensen is. Maar omdat die verstoring iets met de darm doet, zal het met name voor klachten als buikpijn en een opgeblazen gevoel zorgen. Bij heel lange en heel ernstige klachten kan het misschien ook bijdragen aan een onregelmatig menstruatiepatroon, maar dat moet allemaal nog beter uitgezocht worden.”

Online informatie over oestroboloom

“Ja, sommige bedrijven, die bijvoorbeeld probiotische drankjes verkopen, springen er graag op in. En het onderwerp is erg in zwang in het alternatieve circuit. Denk aan hormooncoaches, die zeggen dat je je hormonen beter in balans kunt krijgen door voeding. Daar zit een kern van waarheid in: bepaalde voedingsstoffen, zoals venkel en zilverkaarssupplementen, kunnen voor hormoonverstoringen zorgen. Maar dat betekent niet dat je hele lichaam meteen in de war raakt als je dat af en toe gebruikt. En met specifieke voedingsmiddelen – of met dure supplementen – kun je je hormoonproblemen niet meteen oplossen, zoals sommige coaches beweren. We kunnen hormonale ziekten nog niet makkelijk opsporen en behandelen. Gezonde voeding helpt zeker, maar dat helpt voor alles. En het kan helpen om bepaalde producten, zoals smoothies, venkel en zilverkaars te mijden of er niet te veel van in te nemen. Maar meer dan gezond eten en een rustige, regelmatige lifestyle aanhouden, kun je niet doen.”

Oestroboloom testen en behandelingen

“In het alternatieve circuit wordt vaak gezegd: lever een sample van je ontlasting in, dan kijken we naar de samenstelling van je darmflora. Dat kan wel wat opleveren, maar het is denk ik nog te vroeg om dat als diagnostische test te gebruiken. Wat er in de darm gebeurt, is superinteressant, en daar leren we heel veel over, maar als het over behandeling gaat, is eten volgens de Schijf van vijf vooralsnog het beste. Al het andere is discutabel. Veel mensen vinden het lastig om een gezonde levensstijl vol te houden – daar zou een (leefstijl)coach dan wel ondersteuning bij kunnen bieden – en zouden misschien liever een drankje of een pilletje nemen dat de darmflora herstelt. Maar dat bestaat na jaren onderzoek helaas nog altijd niet. Het blijkt lastig om de darmflora goed te kunnen beïnvloeden, behalve dan met gezond eten.”

Hormoonfabriek in je darmen

Ooit werden darmen gezien als een simpel spijsverteringskanaal: er komt eten in en ontlasting uit. Inmiddels weten we dat in je darmen veel bacteriën en andere micro-organismen leven, die samen je darmflora (of microbioom) vormen. In een gezonde darm zitten per gram ontlasting wel duizenden verschillende soorten bacteriën. Die hebben allerlei functies: ze helpen bij het verteren van voedsel, maken vitamines aan en houden ziekteverwekkers buiten de deur. Ook kunnen ze invloed uitoefenen op de aanmaak van hormonen als serotonine en dopamine, stoffen die belangrijk zijn voor je stemming. Een divers microbioom zou mogelijk ook kunnen bijdragen aan een betere slaapkwaliteit: sommige darmbacteriën blijken namelijk de aanmaak van het slaaphormoon melatonine te stimuleren.

Beeld: Getty Images
Tekst: Kim van der Meulen