PFAS in ons kraanwater: dit moet je erover weten

Tekst: Malu Pesulima

25 september 2026

Uit nieuw onderzoek van Greenpeace blijkt dat het kraanwater van ruim een derde van de Nederlanders meer PFAS bevat dan de advieswaarde van het RIVM. Vooral in Noord- en Zuid-Holland worden hoge waarden gemeten.

Reden genoeg om eens uit te zoeken: wat is PFAS, waarom zit het inmiddels bijna overal in en kun je nog gewoon een glas water uit de kraan drinken?

Wat is PFAS eigenlijk?

Om te beginnen: PFAS is niet één stof. Het is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen. Ze hebben eigenschappen die jarenlang juist ontzettend handig werden gevonden. PFAS kunnen producten bijvoorbeeld water-, vet- en vuilafstotend maken. Daardoor zijn ze in allerlei producten gebruikt, van regenkleding en voedselverpakkingen tot blusschuim en antiaanbaklagen.

Alleen zit daar een groot nadeel aan. Veel PFAS breken niet of nauwelijks af. Niet voor niets worden ze ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Komen ze eenmaal in het milieu terecht? Dan blijven ze daar heel lang rondzwerven.

En zo belanden ze dus ook in ons water

PFAS kunnen tijdens de productie en het gebruik van producten in de lucht en het afvalwater terechtkomen. Ook als spullen met PFAS uiteindelijk worden weggegooid of verwerkt als afval, kunnen de stoffen in het milieu belanden. Zo komen PFAS uiteindelijk ook in grond- en oppervlaktewater terecht. En van dat water wordt weer ons drinkwater gemaakt.

Daarbij maakt de bron verschil. In Nederland wordt ongeveer 60 procent van het drinkwater van grondwater gemaakt. Volgens het RIVM zitten in drinkwater uit grondwater over het algemeen minder PFAS dan in drinkwater dat van oppervlaktewater wordt gemaakt.

Vooral in Noord-Holland worden hogere waarden gemeten

Greenpeace analyseerde openbare meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven. Daaruit blijkt volgens de organisatie dat bij ruim een derde van de Nederlandse bevolking de hoeveelheid PFAS in het kraanwater boven de advieswaarde van het RIVM ligt. Vooral Noord-Holland springt eruit. Rond Zaandam en IJmuiden ligt de gemeten hoeveelheid volgens Greenpeace ruim drie keer boven die advieswaarde. Rond Alkmaar en Den Helder gaat het om ongeveer tweeënhalf keer en in Amsterdam om ruim twee keer.

Maar ook buiten Noord-Holland komen hogere waarden voor. In de lijst van Greenpeace staan onder meer Den Haag, Zoetermeer, Leiden, Rotterdam, Westland en Dordrecht.

Waarom maken we ons eigenlijk druk om PFAS?

Omdat sommige PFAS schadelijk kunnen zijn voor onze gezondheid. En vooral langdurige blootstelling is daarbij belangrijk: het gaat niet om dat ene glas kraanwater dat je vanmiddag drinkt, maar om de hoeveelheid die je langere tijd binnenkrijgt.

Het RIVM noemt verschillende mogelijke gezondheidseffecten. Zo kunnen bepaalde PFAS het immuunsysteem minder goed laten werken, het cholesterol verhogen en veranderingen in je lever veroorzaken. Ook worden PFAS in verband gebracht met een lager geboortegewicht en een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap. Bij jarenlange hoge blootstelling kunnen sommige PFAS het risico op nier- en zaadbalkanker verhogen.

Hoe groot het risico precies is, hangt onder meer af van welke PFAS je binnenkrijgt, hoeveel en hoelang je eraan wordt blootgesteld.

PFAS krijg je niet alleen binnen via water

En dat maakt het verhaal wat ingewikkelder. PFAS zitten inmiddels zo verspreid in onze leefomgeving dat we ze via verschillende routes binnenkrijgen. Voedsel is daarbij zelfs een grotere bron dan kraanwater. Volgens berekeningen van het RIVM krijgen Nederlanders gemiddeld ongeveer drie keer zoveel PFAS binnen via eten als via drinkwater.

Kun je nog wel kraanwater drinken?

Ja. Dat klinkt na dit hele verhaal misschien een beetje tegenstrijdig, maar het RIVM adviseert nog steeds om gewoon kraanwater te drinken. Ook Greenpeace zegt nadrukkelijk dat overstappen op flessenwater niet de oplossing is. Volgens het RIVM is de hoeveelheid PFAS die we via kraanwater binnenkrijgen in het algemeen beperkt. Het grotere probleem is dat alle kleine beetjes bij elkaar optellen: via ons eten, water en onze leefomgeving krijgen we gedurende langere tijd PFAS binnen.

De oplossing moet volgens het RIVM daarom vooral zitten in het terugdringen van onze totale blootstelling. Greenpeace wil dat de productie, toepassing, import en lozing van PFAS helemaal stopt.

Hoeveel PFAS zit er in jouw kraanwater?

Dat kun je sinds deze week zelf bekijken. Greenpeace heeft op basis van de meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven een postcodechecker gemaakt. Je vult hier je postcode in en krijgt vervolgens te zien hoeveel PFAS er in het kraanwater in jouw gebied is gemeten.