Zwemmen in natuurwater? Onderzoekers delen ‘zorgwekkende’ resultaten
4 september 2026
Op een warme dag een meer of recreatieplas induiken: misschien check je vooraf nog even of er geen blauwalg is en daarna hup, het water in. Maar wat er verder allemaal in dat water zit? Daar sta je waarschijnlijk niet zo bij stil.
Toch is daar volgens nieuw onderzoek wel reden toe. Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) bekeken 262 plekken in Nederland waar mensen zwemmen. En op álle onderzochte locaties werden chemische stoffen gevonden in concentraties die boven waterkwaliteitsnormen uitkomen.
Wat zit er dan in het water?
Onderzoekers bekeken 205 officiële zwemlocaties en 57 andere plekken waar veel wordt gezwommen. Ze vonden onder meer PFOS, een stof die onder PFAS valt, maar ook kwik, bestrijdingsmiddelen, vlamvertragers en PAK’s. Bij sommige stoffen lagen de concentraties op maar liefst 90 procent van de onderzochte plekken boven de norm. Bepaalde stoffen zijn zelfs al jaren verboden. Het probleem is dat ze nauwelijks afbreken en daardoor nog heel lang in water en bodem kunnen blijven zitten.
Welke stoffen je tegenkomt, hangt ook af van waar je zwemt. Buiten de stad gaat het bijvoorbeeld vaker om bestrijdingsmiddelen. In stedelijk water komen juist vaker stoffen terecht die te maken hebben met verkeer en industrie.
Maar een officiële zwemplek wordt toch gecontroleerd?
Zeker, alleen zit daar precies het probleem. Bij zwemwatercontroles wordt vooral gekeken naar dingen waar je op korte termijn ziek van kunt worden. Denk aan blauwalg en de E. coli-bacterie. Chemische vervuiling telt niet op dezelfde manier mee bij het oordeel of je ergens veilig kunt zwemmen. Daardoor kan een officiële zwemplek als veilig worden aangemerkt, terwijl er tegelijkertijd chemische normen worden overschreden. Je krijgt als zwemmer dus eigenlijk maar een deel van het verhaal.
Kun je nog wel gewoon gaan zwemmen?
Nu hoef je na het lezen hiervan niet meteen ieder natuurwater te vermijden. Volgens de onderzoekers betekent de aanwezigheid van deze stoffen niet dat je na één duik ziek wordt. De zorgen gaan vooral over wat er op grotere schaal in ons water zit. De normen voor chemische stoffen zijn er om mensen én de natuur te beschermen. Sommige stoffen kunnen schadelijk zijn voor organismen die in het water leven en bijvoorbeeld hun groei en voortplanting verstoren.
En ook op dat vlak zijn de resultaten niet best. Geen van de 262 onderzochte wateren voldeed aan alle eisen voor een goede ecologische kwaliteit. Natuur & Milieu vindt daarom dat er bij zwemwater niet alleen naar blauwalg en bacteriën moet worden gekeken, maar ook naar chemische stoffen. Daarnaast wil de organisatie dat vervuiling harder bij de bron wordt aangepakt.
LEES OOK
Uit andere media
Meer van Malu
