Wakker vóór je wekker: kun je beter opstaan of je nog even omdraaien?

Tekst: Maaike van Oostveen

27 februari 2026

Je wordt wakker en het is nog verdacht donker. Je kijkt op de klok: 05.40 uur. Je wekker gaat pas om 06.30. Dat voelt als een cadeautje: bijna een extra uur slaap. Maar is het eigenlijk wel slim om je nog even om te draaien?

Die ‘bonusminuten’ voelen heerlijk, maar of ze echt helpen, hangt af van het moment én van hoe wakker je je voelt.

Wakker worden in je slaap

Veel mensen denken dat ze de hele nacht aaneengesloten moeten doorslapen, maar in werkelijkheid worden we vaak meerdere keren per nacht even kort wakker – vaak zonder dat we het doorhebben. Tijdens gezonde slaap wisselt je brein af tussen:

• Diepe non-REM-slaap (herstel van lichaam, immuunsysteem, hormoonaanmaak)
• REM-slaap (verwerking van emoties en geheugen)

Als je tussendoor wakker wordt, verschuift je lichaam even uit dat ritme en probeert het daarna weer terug te keren. Dat is op zich niet erg. Het wordt pas een probleem als je lang wakker ligt of (erover) gaat piekeren. Maar als je voor je wekker wakker wordt, kan dit ook betekenen dat je lijf de rust heeft gehad die het voor de nacht nodig had.

Lees ook: ‘Alles wat je moet weten over een goede nachtrust’

Wanneer kun je beter blijven liggen?

Word je midden in de nacht of in de vroege ochtend wakker en voel je je nog slaperig? Dan is het meestal prima om je nog een keertje om te draaien en weer in slaap te vallen. Die extra slaap telt mee voor je totale hersteltijd, ondersteunt je geheugen en stemming en helpt je lichaam verder te herstellen. Maar, het is wel belangrijk dat je je ontspannen en slaperig voelt. Als je lichaam rustig is en je ogen vanzelf weer dichtvallen, is blijven liggen de beste keuze.

Het wordt een ander verhaal als je:

• al 20 minuten of langer klaarwakker ligt
• actief begint na te denken
• de tijd checkt en gaat rekenen hoeveel slaap je nog “kunt halen”
• merkt dat je hartslag stijgt of je onrustig wordt

In dat geval kan blijven liggen averechts werken. Je brein kan je bed dan gaan associëren met wakker liggen en denken in plaats van slapen. Slaapexperts noemen dit principe stimuluscontrole: je bed is bedoeld om te slapen, niet om te piekeren.

Ben je dus écht wakker? Sta dan even op. Houd het licht gedimd en doe iets rustigs, zoals:

• een paar bladzijden lezen
• ademhalingsoefeningen
• zachte muziek luisteren

Zodra je weer slaperig wordt (zware ogen, moeite om ze open te houden), ga je terug naar bed.

En wat als het bijna tijd is om op te staan?

Word je ongeveer een uur of 30 minuten vóór je wekker wakker? Dan hangt het vooral af van hoe je je voelt.

• Voel je je nog slaperig? Probeer gerust nog even te slapen.
• Ben je helder en energiek? Dan kun je die tijd ook gebruiken voor iets rustigs, zoals journallen, stretchen of een rustige start van je dag.

Wakker worden voor je wekker en uit bed gaan is vaak nog prettiger dan abrupt wakker schrikken van je wekker. Je wordt op een natuurlijke manier wakker en dat is gezond(er,) omdat je lijf en brein klaar zijn met al het ‘onderhoud’ en klaar is voor de volgende dag.

Waarom voel je je soms juist suffig na die extra slaap?

Soms voelt wakker worden uit dat uurtje extra slaap alsof je uit een coma komt. Dat komt doordat je mogelijk opnieuw in een diepere slaapfase bent beland. Word je daaruit gewekt, dan ervaar je slaapinertie: een mistig, zwaar gevoel in je hoofd. Kort gezegd: niet elke extra minuut slaap is automatisch herstellend.

Wat kun je doen om minder vaak wakker te worden?

Helemaal voorkomen lukt meestal niet (en hoeft ook niet), maar je kunt je slaap wel stabieler maken:

1. Beperk alcohol

Alcohol maakt je eerst slaperig, maar verstoort later je diepe slaap.

2. Dim ’s avonds het licht

Minder fel licht en geen schermen voor het slapengaan helpen je melatonine-aanmaak.

3. Houd je slaapkamer koel

Een iets koelere kamer ondersteunt diepe slaap.

4. Sta elke dag rond hetzelfde tijdstip op

Dat betekent ook in het weekend: dit helpt je biologische klok stabiel te houden.

5. Pak stress overdag aan

Veel nachtelijk wakker worden hangt vaak samen met verhoogde stresshormonen. Wat je overdag regelt, neem je ’s nachts minder mee.

Kortom: voel je je slaperig en ben je ontspannen? dan kan je best nog even blijven liggen. Word je middenin de nacht helder wakker? Ga dan even uit bed en doe iets om weer tot rust te komen.

Beeld: Getty Images
Bron: Realsimple