Dit is wat slecht slapen écht met je doet

Tekst: Redactie Santé

3 augustus 2026

Af en toe slecht slapen is hooguit vervelend, maar heeft geen grote gevolgen voor je gezondheid. Structureel slecht slapen daarentegen, heeft dat wél. Hier check je of jij in de gevarenzone zit.

Maar liefst 1 op de 4 Nederlanders slaapt slecht en de helft van hen wordt belemmerd in hun dagelijks functioneren, volgens onderzoek van het CBS. Insomnia is de meest voorkomende slaapstoornis. Hier is sprake van als je minstens 3 nachten per week gedurende 3 maanden last hebt van de volgende kenmerken: je hebt moeite met inslapen en doorslapen (’s nachts vaak wakker worden of daarna niet meer verder kunnen slapen) én je hebt overdag klachten, denk aan een korter lontje, concentratieproblemen of sombere gedachten.

Slechter geheugen en mindere focus

Dat slaapgebrek invloed heeft op je humeur is geen rocketscience. Dat komt doordat je ’s nachts onvoldoende kunt herstellen en ontprikkelen, waardoor je de volgende dag minder bestand bent tegen nieuwe indrukken. Maar langdurig slaaptekort heeft op nog veel meer gebieden impact op je. Tijdens je slaap veranderen namelijk de verbindingen tussen je hersencellen: sommige worden sterker en andere juist zwakker. Het voordeel hiervan is dat je stress en emoties afnemen en je beter onthoudt wat je hebt geleerd overdag. Slecht slapen verstoort deze processen, waardoor overdag je geheugen en focus afnemen. (Bron: Hersenstichting)

Korter lontje

Na een normale nacht ben je mentaal veerkrachtig genoeg om te dealen met allerlei uitdagingen. Maar wanneer je een slaapachterstand hebt, ontbreekt het je aan die mentale kracht. Karin van Rijn legt het uit. Zij is gz-psycholoog, somnoloog en oprichter van slaappraktijk Uitgerust Opstaan. “Gedurende je slaap worden afvalstoffen in je brein (de eiwitten tau en amyloïde en andere schadelijke stoffen) afgevoerd. Wanneer je slecht slaapt, verloopt dit proces niet optimaal, waardoor restjes afvalstoffen achterblijven in je hersenen. De volgende dag zit je hoofd als het ware nog vol, waardoor je prikkelbaarder bent en denkprocessen meer energiekosten, zoals je geheugen, leervermogen en mentale flexibiliteit.”

Low battery

Tijdens een onrustige nacht waarin je vaak wakker wordt, kan je lijf minder goed herstellen en opladen, waardoor je overdag minder energie hebt. Over waardoor dit precies komt, is gek genoeg weinig bekend.

Extra kilo’s

Van Rijn: “Slecht slapen kan uiteindelijk gewichtstoename veroorzaken, vooral bij een niet-behandelde slaapstoornis, zoals slaapapneu. Dat komt met name doordat de productie van je honger- en verzadigingshormonen ghreline en leptine verstoord raakt. Gevolg? Je hebt een sterkere hongerprikkel dus je hebt meer eetlust, en je voelt minder duidelijk wanneer je genoeg hebt gehad, waardoor je al gauw te veel eet.”

Stressgevoeliger

Van Rijn: “Als je een paar weken slecht slaapt, produceert je lichaam meer van het stresshormoon cortisol. Dit maakt je stressgevoeliger, waardoor je sneller gespannen bent en soms minder goed kunt relativeren.”

Sombere gedachten en angstgevoelens

Door een slechte nachtrust maakt je lichaam minder van het gelukshormoon serotonine aan, waardoor je sneller sombere gedachten en angsten hebt. Somberheid, depressie en angstklachten zijn een gevolg van een langere tijd slecht slapen. Maar dit betekent niet dat als je slecht slaapt er automatisch een depressie op de loer ligt. Wel is het zo dat hoe langer de periode is dat je nachtrust veelvuldig wordt onderbroken, hoe groter de kans is op deze klachten. Blijf daarom niet te lang aanmodderen als je slecht slaapt en schakel op tijd je huisarts in voor hulp.

Meer risico op hart- en vaatziekten

Als je een chronisch slechte slaper bent, is je cortisolproductie hoger waardoor je meer kans hebt op een verhoogde bloed- druk. En daardoor heb je weer een groter risico op hart- en vaatzieken.

Laag libido

Langdurig slecht slapen helpt uiteindelijk je libido om zeep. Dit is een indirect gevolg ervan, omdat het eerder gelinkt is aan somberheid en een gebrek aan energie. Het is meestal een combinatie van meerdere factoren waardoor de zin in seks afneemt.

Tekst: Esmir van Wering